AI-geletterdheid: wat de wet sinds 2025 van je bedrijf vraagt
AI-geletterdheid is sinds februari 2025 verplicht voor bedrijven die AI gebruiken. Best Byte legt uit wat de regel inhoudt en wat je moet doen.
Mees Ruijgrok
Begeleiding
Leestijd:
4 minuten
Je medewerkers gebruiken AI. Iemand laat ChatGPT een offerte herschrijven, iemand vertaalt er snel een klantmail mee. Dat gebeurt nu al, vaak zonder dat er afspraken over zijn. Wat de meeste ondernemers niet weten: sinds februari 2025 staat in de wet dat je daar iets mee moet.
Die verplichting heet AI-geletterdheid. Het klinkt zwaarder dan het is. Geen verplichte cursus, geen certificaat, geen apart compliance-traject. Wel zorgen dat de mensen die met AI werken snappen wat ze doen. Hieronder wat de regel inhoudt, voor wie hij geldt, en wat je concreet moet regelen.
Wat is AI-geletterdheid?
AI-geletterdheid is de kennis en kunde die iemand nodig heeft om AI met verstand in te zetten. Het gaat om vaardigheden, kennis en inzicht: weten hoe de technologie op hoofdlijnen werkt en de kansen en de risico's ervan kunnen inschatten. Dat is niet alleen technisch. Het zit net zo goed in de ethische en praktische kant. Wat stop je wel en niet in een tool, en hoe beoordeel je wat eruit komt.
AI-geletterdheid is verplicht sinds februari 2025
De regel staat in artikel 4 van de EU AI Act en is sinds 2 februari 2025 van kracht. Daarin staat dat aanbieders en gebruikers van AI-systemen zorgen voor een toereikend niveau van AI-geletterdheid bij hun personeel en bij anderen die namens hen met AI werken. Voor de meeste bedrijven gaat het om die tweede rol. Je ontwikkelt zelf geen AI, je gebruikt het. Ook dan ben je verantwoordelijk. Daarmee is AI-geletterdheid verplicht voor vrijwel elk bedrijf dat AI inzet, of dat nu groot is of af en toe.
Voor wie geldt dit?
De verplichting stopt niet bij je eigen personeel. Ze raakt iedereen die namens je bedrijf met AI werkt. Dus ook de freelancer die je inhuurt, het bureau dat een campagne voor je draait, en de dienstverlener die met jouw systemen werkt. In sommige gevallen vallen zelfs klanten eronder, afhankelijk van hoe en met welk risico ze met een AI-systeem in aanraking komen. De vuistregel: werkt iemand namens jou met AI, dan hoort daar het juiste niveau van geletterdheid bij.
Dit geldt ook als je alleen iets als ChatGPT gebruikt. Een bedrijf waarvan de medewerkers ChatGPT inzetten voor bijvoorbeeld teksten of vertalingen valt gewoon onder de regel. De Europese Commissie noemt dat voorbeeld zelf. Die mensen moeten op de hoogte zijn van de specifieke risico's, zoals hallucinaties: een model dat met overtuiging iets verzint dat niet klopt. Wie dat niet doorheeft, neemt foute output zo over.
Ligt de lat voor iedereen even hoog?
Nee. De wet werkt risicogebaseerd. Hoe hoger het risico van het AI-gebruik, hoe meer er van de geletterdheid wordt verwacht. Iemand die ChatGPT als ideëngenerator gebruikt, heeft minder nodig dan iemand die AI inzet voor beslissingen die mensen raken. Daarom is een training afvinken of een handleiding doorsturen niet automatisch genoeg. Alleen leunen op de gebruiksaanwijzing is volgens de Commissie vaak ontoereikend. Wat iemand moet weten, hangt af van zijn rol, de tool en de context.
Wat er gebeurt als je het laat liggen
Er zit een juridische en een praktische kant aan. Het toezicht en de handhaving starten vanaf augustus 2026, in handen van de nationale markttoezichtautoriteiten. Die kunnen sancties opleggen. De aanpak is evenredig, dus een boete valt niet zomaar uit de lucht. Wel wordt zo'n sanctie waarschijnlijker als er een incident is dat te herleiden is tot gebrekkige training. Er is ook een privaatrechtelijke kant. Artikel 4 is de bepaling die deze geletterdheid verplicht. Loopt iemand schade op en wijst dat naar een organisatie die die plicht niet naleeft, dan kan die organisatie worden aangesproken. Voor de meeste bedrijven weegt het praktische risico nog zwaarder. Medewerkers die AI verkeerd gebruiken zonder het door te hebben, zetten een verkeerd cijfer in een offerte of delen informatie die er niet in hoort. Dat merk je pas als het misgaat.
Geen verplichte training nodig, wel een passende aanpak
Hier zit de geruststelling. Er is geen verplichte training, geen certificaat, geen AI-functionaris zoals de privacywet die kent, en geen aparte governancestructuur. Je hoeft niemands kennis formeel te meten. Een intern overzicht van wat je hebt gedaan, welke uitleg of sessies je hebt aangeboden, volstaat als documentatie. Wat wél telt is een algemeen begrip van AI in je organisatie. Mensen moeten de kansen en de risico's kennen, en je aanpak past bij de rol en het risiconiveau. Begin met de vraag wie waarmee werkt en welk niveau daarbij hoort. Een korte sessie of AI-training per rol werkt beter dan één algemene mail aan iedereen. Het hoeft niet groot. Het moet passen bij wat mensen doen.
Loop je tegen vragen aan over AI-geletterdheid in je organisatie? Ons AI-beleid zet het feitelijke AI-gebruik van je team om in heldere, werkbare kaders.